برسی تاثیر بکارگیری فناوری های هوش مصنوعی بر ارتقای سواد تاریخی دانش آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان مشهد .ایران

2 مدرس مدعو،دانشگاه فرهنگیان،پردیس شهید بهشتی مشهد،مشهد، ایران

10.48310/rhe.2026.23637.1202

چکیده

چکیده
پیشینه و اهداف: با گسترش کاربست هوش مصنوعی در نظام‌های آموزشی، تأثیر این فناوری بر مؤلفه‌های بنیادین سواد تاریخی کمتر بررسی شده است. پژوهش‌های پیشین عمدتاً بر جنبه‌های فنی و انگیزشی متمرکز بوده‌اند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر کاربست هوش مصنوعی بر ارتقای سواد تاریخی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی است. روش‌ها‌: پژوهش با روش ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شد. در بخش کمی، ۴۰ دانش‌آموز پسر با نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب و با پرسشنامه استاندارد سواد تاریخی (۱۰ گویه، ضریب پایایی ۸۶/۰) در پیش‌آزمون و پس‌آزمون سنجش شدند. داده‌ها با آزمون تی وابسته در SPSS تحلیل گردید. در بخش کیفی، ۵ دانش‌آموز به‌روش هدفمند انتخاب و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با آن‌ها انجام شد که با روش تحلیل محتوای استقرایی در MAXQDA کدگذاری گردید. یافته‌ها: یافته‌های کمی نشان داد هوش مصنوعی به‌طور معناداری نمرات سواد تاریخی را افزایش داده است (> P۰۱/۰). تحلیل کیفی به سه مضمون اصلی انجامید: بازنمایی تقلیل‌گرایانه تاریخ، عاملیت و امکان نقد توسط دانش‌آموز، و چالش‌های زیرساختی و نگرانی از اعتمادپذیری.. نتیجه‌گیری: هوش مصنوعی به‌خودی‌خود موجب ارتقای عمق سواد تاریخی نمی‌شود و نیازمند توانمندسازی دانش‌آموزان در تفکر انتقادی و سواد اطلاعاتی است. پیشنهاد می‌شود معلمان مهارت‌های پرسش‌گری از منبع و مقایسه روایت‌ها را آموزش دهند. محدودیت اصلی، حجم نمونه و مقطعی بودن داده‌هاست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات