طراحی الگوی آموزشی برای ترویج صلح از طریق آموزش تاریخ

کوشکی, فتح اله; کوشکی, نسرین

doi:10.48310/rhe.2026.22747.1193

طراحی الگوی آموزشی برای ترویج صلح از طریق آموزش تاریخ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی ۸۸۹ -۱۴۶۶۵، تهران، ایران

² دبیر رسمی آموزش و پرورش، کارشناسی ارشد مطالعات برنامه درسی، دانشگاه شهیدرجایی تهران، ایران

10.48310/rhe.2026.22747.1193

چکیده

پیشینه و اهداف: آموزش تاریخ در نظام‌های آموزشی معمولاً بر انتقال دانش و حفظ رویدادهای گذشته متمرکز است و کمتر به پرورش بینش انسانی و نگرش صلح‌طلبانه توجه دارد. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی آموزشی برای ترویج صلح از طریق آموزش تاریخ با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام شد. روش‌ها‌: جامعه پژوهش شامل اساتید و معلمان تاریخ است که با نمونه‌گیری هدفمند بر اساس تجربه تدریس و توانمندی در تربیت صلح جو، تا رسیدن به اشباع نظری ۱۵ نفر از آنها به‌عنوان نمونه انتخاب شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و صحت آنها با مرور اعضا تأیید شد. روایی ابزار از طریق شاخص‌های CVR و CVI و همگرایی با یافته‌های پژوهش‌های مشابه تضمین و پایایی آن با بازبینی مکرر مصاحبه‌ها، کدگذاری توسط پژوهشگر و تحلیل مستقل دو کدگذار دیگر تأمین شد و تحلیل داده‌ها با روش شش‌مرحله‌ای تحلیل مضمون براون و کلارک انجام شد. یافته‌ها: بر اساس نتایج پژوهش، پنج مضمون اصلی شامل بازاندیشی تاریخی، درک تفاوت‌های فرهنگی، گفتگوی انتقادی، همدلی اجتماعی و اقدام صلح‌جویانه همراه با ۲۵ مضمون فرعی شناسایی و استخراج شد. همچنین بررسی‌ها نشان داد که تمرکز بر این پنج محور می‌تواند یادگیری تاریخ را از سطح حفظ اطلاعات به سطحی عمیق‌تر، متضمن تحلیل، نقد، تفسیر و کاربرد در زندگی روزمره ارتقا دهد. نتیجه‌گیری: بنابراین الگوی آموزشی پیشنهادی پژوهش حاضر می تواند قابلیت عملیاتی شدن در برنامه‌های دانشگاهی و مدارس را داشته باشد تا بستری برای تربیت شهروندان مسئول، مشارکت‌جو و صلح‌طلب فراهم شود.

کلیدواژه‌ها