کاربست داستان‌پردازی تاریخی در آموزش تاریخ با تأکید بر گذار از روشهای تدریس سنتی به روش‌های نوین در فضای کلاس درس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام (ره)، تهران، تهران.

10.48310/rhe.2026.22990.1196

چکیده

پیشینه و اهداف: آموزش تاریخ در نظام‌های آموزشی مدرن با چالش دوگانه‌ی عدم جذابیت برای فراگیران و تکیه‌ی بیش از حد بر روش‌های حافظه‌محور مواجه است. این مقاله استدلال می‌کند که گذار از روش‌های سنتی روایتگری به رویکردهای نوین مبتنی بر فناوری، صرفاً یک تحول ابزاری نیست، بلکه یک چرخش بنیادین پداگوژیک به سوی پارادایم یادگیری ساخت‌گرا است که در آن دانش‌آموز از یک دریافت‌کننده‌ی منفعل اطلاعات به یک سازنده‌ی فعال معنای تاریخی بدل می‌شود. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل نظری و کاربردی این گذار آموزشی با تمرکز بر داستان‌پردازی تاریخی است. روش‌ها‌: این پژوهش با اتخاذ رویکرد فراترکیب کیفی، به تحلیل و سنتز نظام‌مند ادبیات پژوهشی در سه حوزه‌ی کلیدی فناوری‌های نوین آموزشی می‌پردازد: داستان‌سرایی دیجیتال، واقعیت مجازی و بازی‌وارسازی. مبانی نظری پژوهش بر نظریه‌ی ساخت‌گرایی و نظریه‌ی شناخت روایی جروم برونر استوار است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که داستان‌سرایی دیجیتال، مهارت‌های تفکر انتقادی و سواد چندرسانه‌ای را از طریق الزام دانش‌آموزان به تحلیل و گزینش منابع پرورش می‌دهد. واقعیت مجازی با ایجاد «حس حضور»، به تعمیق همدلی تاریخی و درک زمینه‌ای رویدادها کمک شایانی می‌کند، هرچند تأثیر مستقیم آن بر یادگیری شناختی (حفظیات) کمتر است. بازی‌وارسازی نیز با به‌کارگیری مکانیک‌های بازی، انگیزش درونی و مشارکت فعال را افزایش داده و امکان مدل‌سازی فرآیندهای پیچیده‌ی تاریخی را فراهم می‌آورد. نتیجه‌گیری: این گذار پداگوژیک، هرچند با چالش‌هایی برای معلمان همراه است، اما با استفاده از چارچوب‌های مفهومی مانند TPACK و SAMR می‌تواند به صورت مؤثر مدیریت شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات